Bất cứ ai từng có dịp ghé thăm mảnh đất Tây Bắc, khi nghe câu thơ nổi tiếng của nhà thơ Quang Dũng: "Mai Châu mùa em thơm nếp xôi" đều không khỏi tò mò về hương vị dẻo ngọt quyến rũ ấy. Xôi nếp nương Mai Châu chính là linh hồn ẩm thực của thung lũng xinh đẹp này, món ăn gói trọn giọt mồ hôi của đồng bào trên các triền ruộng bậc thang cao ráo.
Tại sao gạo nếp nương Mai Châu lại nổi tiếng?
Nếp nương Mai Châu được trồng ở các triền đồi dốc, hút trọn giọt sương lành lạnh và nắng ấm ngọt ngào của thung lũng. Hạt gạo nếp nương to, căng tròn, mẩy và có màu trắng đục đặc trưng. Khác với nếp ruộng miền xuôi, nếp nương khi đồ chín không bị bóng mỡ, dính dớp mà hạt xôi săn chắc, dẻo mềm sần sật và giữ được mùi thơm ngào ngạt cả ngày dài.
Nghệ thuật đồ xôi ngũ sắc của người Thái trắng
Người Thái ở Bản Lác thường đồ xôi ngũ sắc vào các dịp Tết, hội bản hay cúng tổ tiên. Màu sắc rực rỡ của xôi hoàn toàn làm từ lá cây rừng tự nhiên, đảm bảo an toàn tuyệt đối:
- Màu tím: Lấy từ nước lá cẩm nấu chín.
- Màu đỏ: Lấy từ quả gấc chín mọng hoặc lá cẩm đỏ.
- Màu vàng: Lấy từ nước củ nghệ tươi giã nhỏ.
- Màu xanh: Lấy từ lá nếp hoặc lá dứa xanh tươi.
Quy trình đồ xôi phải dùng chõ gỗ (loại thân cây khoét rỗng chuyên dụng). Gạo đồ hai lần lửa giúp hạt xôi dẻo quánh mà không nát bét.
Gợi Ý Các Món Đặc Sản Mai Châu Ăn Kèm Xôi
Xôi nếp nương nóng hổi sẽ ngon nhất khi chấm cùng muối vừng giã dập hoặc ăn kèm các món nướng Tây Bắc nức tiếng tại Nhà hàng Hợp Thủy:
- Gà đồi nướng thơm tê: Gà đồi Mai Châu nướng mắc khén
- Lợn bản nướng da giòn: Lợn bản nướng mắc khén Tây Bắc
- Thịt trâu khô sấy củi: Thịt trâu gác bếp Tây Bắc